Özel sigorta hukuku, kişilerin ya da kurumların kendi istekleriyle, para ile ölçülebilen menfaatlerini rizikolara (tehlikelere) karşı güvence altına alan sigorta sözleşmelerini, tarafların hak ve borçlarını düzenleyen özel bir hukuk dalıdır.
Özel sigorta hukuku sigorta sözleşmeleri,riziko ve tazminat,can ve mal sigortaları,sorumluluk sigortaları ve ticari ve sınai sigortaları kapsar.
Sigorta Sözleşmeleri: Sigorta poliçesinin kurulması, tarafların hak ve borçları, prim ödeme yükümlülüğü ve beyan yükümlülüğü.
Riziko ve Tazminat: Zarar veya kaza (riziko) gerçekleştiğinde ödenecek tazminatın hesaplanması, ödeme süreçleri ve uyuşmazlıklar.
Zarar (Mal) Sigortaları: Kasko, konut/yangın sigortaları, hırsızlık sigortası, nakliyat ve taşıma sigortaları.
Can Sigortaları: Hayat sigortası, ferdi kaza sigortası ve sağlık sigortaları.
Sorumluluk Sigortaları: Üçüncü kişilere verilebilecek zararları veya mesleki kusurları güvence altına alan poliçeler.
Ticari ve Sınaii Sigortalar: İnşaat sigortaları, makine kırılması, alacak sigortası ve işletme sorumluluk poliçeler
Özel sigorta türleri arasında sağlık ve yaşam sigortaları, araç ve konut sigortaları yer almaktadır.
Özel Sağlık Sigortası (ÖSS): Özel hastanelerde yapılan muayene, tetkik ve ameliyat giderlerini karşılayan sigortadır.
Tamamlayıcı Sağlık Sigortası (TSS): SGK anlaşmalı özel hastanelerde fark ücreti ödemeden sağlık hizmeti sağlamaktadır.
Hayat Sigortası: Sigortalı kişinin vefatı veya maluliyeti durumunda ailesine maddi güvencesidir.
Ferdi Kaza Sigortası: Beklenmeyen kazalar sonucu oluşan ölüm veya sakatlık durumlarında tazminat öder.
Kasko: Aracın kaza, çalınma veya yanma gibi zararlarını güvence altına alır.
Zorunlu Trafik Sigortası: Araç sahiplerinin kazalarda başkalarına verdiği zararları karşılar (devlet zorunlu kalsa da özel şirketler yapar).
Konut Sigortası: Evi ve içindeki eşyaları yangın, hırsızlık veya su baskını gibi risklere karşı korur.
Her sigorta türünde teminat kapsamı, istisna hükümleri ve tazminat şartları poliçeye göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle uyuşmazlık halinde poliçe genel ve özel şartlarının hukuki açıdan değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1420. maddesi uyarınca sigorta sözleşmelerinden doğan talepler iki kademeli bir zamanaşımı süresine tabidir:
2 Yıllık Genel Süre: Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel (ödenebilir) olduğu tarihten itibaren 2 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Yani şirkete evraklar teslim edilip ödeme vadesi dolduğu andan itibaren 2 yıl içinde hak aranmalıdır.
6 Yıllık Mutlak Süre: Sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler, alacak muaccel olmasa dahi her hâlde rizikonun gerçekleştiği (hasarın doğduğu) tarihten itibaren 6 yıl geçmekle tamamen zamanaşımına uğrar.
İstisna (Sorumluluk Sigortaları): TTK m. 1482 uyarınca, üçüncü şahıslara verilen zararları güvenceye alan sorumluluk sigortalarında (örneğin Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası veya Kasko poliçesindeki İhtiyari Mali Mesuliyet teminatı) mutlak zamanaşımı süresi riziko tarihinden itibaren 10 yıl olarak uygulanır.
