Pazartesi - Cuma / 09:00 - 18:00
Vakıflar ve dernekler hukuku, sivil toplum kuruluşlarının (STK) kuruluşundan feshine kadar tüm süreçlerini düzenleyen özel bir hukuk alanıdır. Toplumsal fayda sağlamayı amaçlayan bu yapıların faaliyetleri, hukuka uygunluk adına sıkı bir denetim mekanizmasına tabidir.
Vakıflar ve dernekler hukukunun temel kaynakları, başta Türk Medeni Kanunu olmak üzere, 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'dur. Sivil toplum kuruluşlarının (STK) yasal çerçevesini çizen bu alan,kuruluş, yönetim, tescil, mali operasyonlar, iktisadi yapılanmalar ve fesih süreçlerinin tamamını kapsar.
Dernek: En az yedi gerçek veya tüzel kişinin kazanç paylaşma amacı dışında, belirli ve ortak bir gayeyi gerçekleştirmek için bilgi ve emeklerini sürekli birleştirdikleri kişi topluluğudur.
Vakıf: Gerçek veya tüzel kişilerin, belirli ve sürekli bir amaca hizmet etmesi için yeterli mal ve hakları özgür iradeleriyle tahsis etmesiyle oluşan mal topluluğudur.
Her iki kurumun kuruluş felsefesi ve yasal gereklilikleri birbirinden farklılık gösterir.
Asgari Ortak Sayısı: Fiil ehliyetine sahip en az yedi kurucunun bir araya gelmesi şarttır.
Serbest Kuruluş Sistemi: Anayasal hak gereği, dernek kurmak için herhangi bir devlet makamından ön izin alınması zorunlu değildir.
Tüzel Kişilik Anı: Hazırlanan dernek tüzüğü ve kuruluş bildirimi, yerel mülki idare amirliğine (Valilik veya Kaymakamlık) teslim edildiği an dernek tüzel kişilik kazanır.
Kurucu Sayısı: Tek bir gerçek veya tüzel kişi tarafından tek taraflı bir irade beyanıyla kurulabilir.
Vakıf Senedi: Kuruluş iradesi noter huzurunda resmî senetle veya vasiyetname yoluyla beyan edilir.
Malvarlığı Şartı: Vakfın amacını gerçekleştirmeye yetecek düzeyde, Vakıflar Meclisi tarafından her yıl belirlenen asgari nakit veya gayrimenkul malvarlığının vakfa özgülenmesi zorunludur.
Tüzel Kişilik Anı: Vakıf, yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılacak tescil davası neticesinde mahkeme siciline kaydedildiği an tüzel kişilik elde eder.
Dernekler ve vakıflar, yasal varlıklarını sürdürebilmek için kanunun zorunlu kıldığı organları oluşturmakla yükümlüdür.
Genel Kurul: Derneğin en yetkili ve en üst karar organıdır; tüm üyelerden oluşur.
Yönetim Kurulu: Derneğin yürütme ve temsil organıdır; günlük işleri organize eder.
Denetim Kurulu: Derneğin iç denetim mekanizmasıdır; mali ve idari uygunluğu inceler.
Yönetim Organı (Yönetim Kurulu): Vakfın işlerini yürüten, dışarıya karşı temsil eden zorunlu tek organdır.
İsteğe Bağlı Organlar: Vakıf senedinde belirtilmek kaydıyla Mütevelli Heyeti veya Denetim Kurulu gibi organlar da oluşturulabilir.
Özellik | Dernek | Vakıf |
|---|---|---|
Temel Unsur | Kişi topluluğudur. | Mal topluluğudur. |
Asgari Kurucu | En az 7 ortak gerekir. | 1 kişi yeterlidir. |
Üyelik Sistemi | Giriş, çıkış ve üyelik hakkı vardır. | Üyelik sistemi yoktur. |
Tüzel Kişilik | Valiliğe/Kaymakamlığa bildirimle başlar. | Mahkeme tescili ile başlar. |
Amaç Değişikliği | Genel kurul kararıyla değiştirilebilir. | Mahkeme kararıyla ve sınırlı şartlarda mümkündür. |
Derneklerde üyelik esastır, hiç kimse üye kalmaya zorlanamaz. İstifa, üyelik şartlarının kaybedilmesi veya disiplin kurulu kararıyla üyelik son bulabilir.Vakıflarda ise üyelik olmadığı için tasfiye ve sona erme süreçleri doğrudan mahkeme kararları, amacın gerçekleşmesinin imkansız hale gelmesi ya da malvarlığının tüketilmesi gibi durumlarda Vakıflar Genel Müdürlüğü denetiminde gerçekleşir.
Vakıf ve dernekler hem kendi iç denetim kurulları hem de devletin yetkili organları tarafından düzenli olarak denetlenir. Amaç dışı harcamalar, usulsüz üye kabulleri veya mevzuata aykırı beyannameler ciddi idari para cezalarına, organların görevden uzaklaştırılmasına ve hatta kapatma davalarına yol açabilir.
Vakıf ve derneklerin faaliyetleri, mevzuata ve mali kurallara uygunluk açısından hem iç kurullarınca hem de devlet kurumlarınca sıkı bir şekilde denetlenir:
Dernek Denetimi: İçişleri Bakanlığı (Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü) müfettişleri tarafından idari ve mali denetimler gerçekleştirilir.
Vakıf Denetimi: Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından hem finansal yapı hem de vakıf senedine uygunluk denetlenir.
Yaptırımlar: Usulsüz harcamalar, beyanname hataları veya mevzuata aykırı üye kayıtları; idari para cezalarından, yönetim kurulu üyelerinin görevden uzaklaştırılmasına ve hatta kurumun mahkeme kararıyla feshine kadar uzanan ağır yaptırımlara yol açabilir.
Bu alanda uzmanlaşmış bir avukat, sivil toplum kuruluşlarının yasal süreçlerini başından sonuna kadar koordine ederek olası idari ve cezai riskleri minimize eder:
Mevzuata ve müvekkilin vizyonuna uygun Dernek Tüzüğü ve Vakıf Senedi taslaklarını hazırlar.Vakıf kuruluşu için gerekli olan Asliye Hukuk Mahkemesi tescil davalarını açar ve yürütür.
Olağan veya olağanüstü genel kurul toplantılarının hukuki usullere uygun yapılmasına nezaret eder
İktisadi işletme kurulumu, şirketleşme süreçleri ve vergi muafiyeti başvurularını yönetir.
Kurum içi uyuşmazlıklarda, üyelikten çıkarma iptal davalarında veya kamu kurumlarının açtığı fesih/kapatma davalarında savunma üstlenir.
Pazartesi - Cuma / 09:00 - 18:00
